Zoals bij vrijwel elke verkiezing en coalitievorming duikt het onderwerp weer op: de AOW-leeftijd. De stijging van de AOW-leeftijd is een terugkerend discussiepunt, met veel meningen, uiteenlopende deskundigen en begrijpelijke zorgen. We willen dat het systeem betaalbaar blijft, terwijl er ook aandacht is voor mensen met zware beroepen die vaak al lang vóór de AOW-leeftijd lichamelijk of mentaal zijn uitgeput.

Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat hoe verder je nog van de AOW-leeftijd af zit, hoe onzekerder alles wordt. Als het voor jou nog dertig jaar duurt voordat je AOW in zicht komt, kan de regeling in die tijd meerdere keren veranderen. Leeftijdsgrenzen kunnen opschuiven, voorwaarden aangepast worden of de regeling kan zelfs (tijdelijk) verdwijnen en later weer terugkomen.

Die onzekerheid kun je niet wegnemen. Maar je kunt wel nadenken over hoe afhankelijk je wilt zijn van beslissingen waar je zelf geen invloed op hebt.

Niet alleen kijken naar wat de overheid doet

Wie volledig rekent op de AOW, is automatisch afhankelijk van het moment waarop de overheid vindt dat je “mag” stoppen met werken. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar het is wel een bewuste keuze.

Je kunt er ook voor kiezen om zelf actie te ondernemen. Niet vanuit angst, maar vanuit het idee dat je later opties wilt hebben. Zeker als de AOW nog ver weg is, heb je namelijk één groot voordeel: tijd.

Tijd om een plan te maken. Tijd om vermogen op te bouwen. En tijd om het rente-op-rente-effect zijn werk te laten doen.

Een versimpeld voorbeeld: jong beginnen

Stel dat je 25 jaar bent en het doel hebt om rond je 60e te stoppen met werken. Als je in dat geval €100 per maand zou beleggen en uitgaat van een gemiddeld rendement van 8% per jaar, dan kom je op je 60e uit op ongeveer €229.388.

• Totale inleg: €42.000
• Opgebouwd rendement: €187.388

Dit is uiteraard een vereenvoudigd voorbeeld. Er is geen rekening gehouden met belastingen, veranderende inleg of jaren met lagere rendementen. Maar het laat wel zien wat tijd kan doen voor je vermogen.

Niet omdat je hiermee “klaar” bent, maar omdat je met dit bedrag keuzes hebt.

Later beginnen kan ook, maar vraagt meer inleg

Misschien ben je geen 25, maar 50. Ook dan is het niet automatisch te laat om te beginnen met beleggen met het oog op eerder stoppen met werken.

Stel dat je 50 bent en rond je 65e wilt stoppen. In die levensfase heb je vaak andere financiële ruimte: meer inkomen, minder uitgaven en misschien een (grotendeels) afgeloste hypotheek. In plaats van €100 per maand kun je bijvoorbeeld €500 per maand inleggen.

Bij eenzelfde aangenomen rendement van 8% per jaar kom je dan op je 65e uit op ongeveer €173.018.

• Totale inleg: €90.000
• Opgebouwd rendement: €83.018

Het bedrag is lager dan in het eerdere voorbeeld, maar ook hier geldt: het geeft ruimte. Ruimte om eerder te stoppen, minder te werken of bepaalde keuzes makkelijker te maken.

Wat betekent keuzevrijheid eigenlijk?

Deze voorbeelden gaan uiteindelijk niet zozeer over de bedragen, maar over de keuzevrijheid die ze kunnen geven. Dat klinkt aantrekkelijk, maar kan ook vaag zijn, zeker als je nog jong bent en stoppen met werken nog ver weg voelt. Het gaat daarbij niet om één vast doel, maar om het hebben van opties.

Die keuzevrijheid kan zich op verschillende manieren uiten. Denk aan eerder stoppen met werken, minder gaan werken of een periode overbruggen tot je AOW en/of pensioen ingaat. Voor sommige mensen betekent het ook een extra aanvulling op de AOW, bijvoorbeeld omdat er weinig of geen pensioen is opgebouwd.

Welke optie uiteindelijk bij je past, weet je nu misschien nog niet. Dat hoeft ook niet. Juist daarom kan het waardevol zijn om vermogen op te bouwen. Niet omdat je nu al precies moet weten wat je later wilt, maar omdat geld je later ruimte geeft om beslissingen te nemen die passen bij jouw leven op dat moment.

Waarom dit vaak wordt uitgesteld

Hoewel je als jongere veel tijd hebt om te beleggen, is dat tegelijkertijd ook een valkuil. Als je 25 bent, voelt pensioen zo ver weg dat het makkelijk wordt om te denken: dat komt later wel. Het gevolg is dat het op de lange baan wordt geschoven.

Ironisch genoeg hoor je juist op latere leeftijd vaak: had ik op mijn 25e maar íets gedaan.

Ook onzekerheid speelt hierbij een grote rol. Gedachten als ik weet niet wat ik moet doen, ik begrijp beleggen niet, ik weet niet waar ik moet beginnen of ik ben niet goed met geld kunnen verlammend werken. Daardoor gebeurt er soms helemaal niets.

Als je deze gedachten herkent, kan het helpen om het klein te houden. Je hoeft niet te starten met duizenden euro’s. Een bedrag van €50 per maand is al een heel mooi begin. Niet omdat het meteen alles oplost, maar omdat je in beweging komt. En beweging is vaak belangrijker dan het perfecte plan.

En als je al dicht bij de AOW-leeftijd bent?

Natuurlijk is dit verhaal niet voor iedereen even toepasbaar. Als je nu 63 bent, is er weinig tijd over om met beleggen nog grote stappen te zetten.

Dat betekent niet dat je niets kunt doen. In zo’n situatie kan het zinvol zijn om je inkomsten en uitgaven opnieuw te bekijken, aanpassingen te doen en bijvoorbeeld extra te sparen. Misschien kun je niet vijf of tien jaar eerder stoppen, maar wel één of twee jaar. Ook dat kan al verschil maken.

Mijn eigen uitgangspunt

In mijn eigen plan ga ik ervan uit dat de AOW niet meer bestaat op het moment dat ik wil stoppen met werken. Ik reken er bewust niet op. Mocht er tegen die tijd toch nog AOW zijn, dan zie ik dat als een extraatje, niet als een basis.

Dat betekent dat ik ervan uitga dat ik alles zelf moet regelen: sparen, beleggen en plannen. Met mijn huidige leeftijd van 35 jaar heb ik daarvoor nog een mooie tijdshorizon, zeker als ik rond mijn 60e meer vrijheid wil hebben.

Of ik dan daadwerkelijk stop met werken, minder ga werken of iets heel anders ga doen, weet ik nu nog niet. Maar juist door nu te beginnen, houd ik die opties open.

Tot slot

De AOW-leeftijd zal waarschijnlijk onderwerp van debat blijven. Dat is niet iets waar je controle over hebt. Waar je wél invloed op hebt, is hoe afhankelijk je daarvan wilt zijn.

Niet door paniek of politieke frustratie, maar door rustig vooruit te kijken, een plan te maken en stap voor stap actie te ondernemen. Hoe eerder je begint, hoe meer keuzes je later hebt. En dat is uiteindelijk waar het om draait.