Wanneer is je spaarbuffer eigenlijk groot genoeg?
Het eerlijke antwoord: dat is voor iedereen anders.

Toch zijn er wel richtlijnen te geven. Niet als vaste waarheid, maar als houvast. Daarnaast speelt gevoel een grotere rol dan veel mensen denken. Wat voor de één rust geeft, voelt voor de ander als onnodig stilstaand geld.

In dit artikel kijk ik naar beide kanten: de richtlijnen én het gevoel dat je bij sparen kunt hebben.

Waarom mensen zo verschillend omgaan met sparen

Niet iedereen kijkt hetzelfde naar spaargeld.

Sommige mensen vinden sparen zonde. Spaargeld wordt door inflatie langzaam minder waard, dus zij houden liever zo min mogelijk geld op een spaarrekening aan. Anderen voelen zich juist pas veilig met een grote spaarbuffer. Voor hen is spaargeld vooral een vorm van zekerheid en rust.

Geen van beide is per definitie goed of fout. Het gaat erom dat je begrijpt waarom je spaart, en wat voor jou werkt.

Wat zegt het Nibud over een spaarbuffer?

Een veelgebruikte richtlijn in Nederland komt van het Nibud. Zij hebben een tool waarmee je kunt berekenen hoeveel spaarbuffer in jouw situatie verstandig zou zijn.

Je vult daarin onder andere in:

• je inkomen
• je woonsituatie
• of je wel of geen auto hebt
• of je huurt of een koopwoning hebt

Op basis daarvan laat het Nibud zien hoeveel geld je per categorie achter de hand zou moeten hebben.

Belangrijk: dit zijn richtlijnen, geen verplichtingen. Je mag hier altijd van afwijken.

Het Nibud legt wel duidelijk uit waarop de bedragen zijn gebaseerd. Zo maken ze bijvoorbeeld onderscheid tussen een nieuwe en een tweedehands auto. Heb je nu een tweedehands auto, dan hoef je geen geld apart te zetten voor een nieuwe auto, maar alleen voor een andere tweedehands.

Juist dat maakt deze richtlijnen een prettig startpunt.

Richtlijnen als beginpunt, niet als einddoel

Als je op dit moment nog geen spaarbuffer hebt, of nog niet aan de richtlijnen voldoet, kan de berekening van het Nibud helpen om een plan te maken.

Niet omdat je per se zo snel mogelijk aan een bepaald bedrag moet komen, maar omdat het overzicht geeft. Het laat zien waar je ongeveer naartoe zou kunnen werken en welke onderdelen in jouw situatie het belangrijkst zijn.

Als je je spaarbuffer wilt uitbreiden, kan het helpen om dat bewust en stap voor stap aan te pakken. Een paar vragen die daarbij kunnen helpen:

• Waar spaar je voor?
  Is je spaarbuffer bedoeld voor onverwachte kosten, inkomensverlies, grote uitgaven of vooral voor een gevoel van rust? Dat doel bepaalt mede hoe groot je buffer voor jou logisch voelt.
• Hoeveel kun je realistisch per maand sparen?
  Het gaat hierbij niet om een ideaal bedrag, maar om iets dat je vol kunt houden. Ook een kleiner bedrag dat structureel wordt gespaard, bouwt op de lange termijn een buffer op.
• Wanneer wil je je spaarbuffer ‘vol’ hebben?
  Door een tijdshorizon te kiezen, bijvoorbeeld over twee of vijf jaar, wordt sparen concreter. Het hoeft niet snel, zolang het tempo past bij je leven en je uitgaven.

Door deze vragen te beantwoorden, verandert sparen van iets vaags in een plan met richting. De richtlijnen van het Nibud kunnen daarbij dienen als referentiepunt, niet als einddoel. Je mag altijd afwijken als dat beter past bij jouw situatie.

Richtlijnen zijn geen verplichting

Heb je juist veel meer spaargeld dan het Nibud adviseert? Dan is dat op zichzelf geen probleem. Daar kunnen goede redenen voor zijn:

• een wisselend inkomen
• ziekte of onzekerheid over werk
• een aankomende grote uitgave
• of simpelweg omdat het je een veilig gevoel geeft

Dat laatste is ook een geldige reden.

De invloed van inflatie op je spaarbuffer

Wel is het belangrijk om te beseffen dat geld op een spaarrekening langzaam minder waard wordt door inflatie.

Wat je nu met €10.000 kunt kopen, is vrijwel zeker meer dan wat je daar over 15 jaar mee kunt kopen. Net zoals €10.000 nu minder koopkracht heeft dan tien jaar geleden.

Dat betekent niet dat sparen slecht is. Maar het kan wel helpen om bewust na te denken over hoeveel spaargeld je aanhoudt en waarom.

Waarom voelt een grote spaarbuffer veilig?

Soms kan het waardevol zijn om jezelf af te vragen waarom een grote spaarbuffer zo’n veilig gevoel geeft.

Dat gevoel kan verschillende oorzaken hebben:

• angst voor onverwachte kosten
• onzekerheid over inkomen
• behoefte aan controle
• ervaringen uit het verleden

In sommige gevallen kun je dat veilige gevoel ook op andere manieren bereiken, die minder geld vastzetten. Bijvoorbeeld door:

• bepaalde risico’s te verzekeren
• meer zekerheid te creëren in je inkomsten, bijvoorbeeld door meerdere inkomstenbronnen te hebben
• vooruit te plannen voor bekende toekomstige uitgaven

Denk hierbij aan een combinatie van loon, freelance-inkomsten, een eigen bedrijf of andere vormen van aanvullend inkomen. Niet om maximaal te verdienen, maar om minder afhankelijk te zijn van één bron.

Wanneer je weet dat een deel van je spaargeld de komende 15 tot 30 jaar niet nodig is, kun je overwegen om dat deel voor de lange termijn te beleggen. Dit gaat nadrukkelijk alleen om geld dat je niet op korte of middellange termijn nodig hebt.

Sparen versus beleggen: een versimpeld voorbeeld

Om het verschil inzichtelijk te maken, een vereenvoudigd voorbeeld. Hierbij is geen rekening gehouden met belastingen en ook niet met het feit dat een spaarbuffer in de praktijk waarschijnlijk wordt aangesproken.

Persoon 1

• Nibud-geadviseerde spaarbuffer: €15.000
• Extra spaarbuffer: €20.000
• Alles staat op een spaarrekening tegen 1,5% rente

Na 20 jaar:

• geadviseerde spaarbuffer: circa €20.244
• extra spaarbuffer: circa €26.992

Persoon 2

• Nibud-geadviseerde spaarbuffer: €15.000
• Extra buffer van €20.000 wordt belegd
• Gemiddeld rendement: 7% per jaar

Na 20 jaar:

• geadviseerde spaarbuffer: circa €20.244
• belegde extra buffer: circa €80.774

Dit voorbeeld laat vooral zien wat tijd en rendement kunnen doen. Het zegt niet wat je zou moeten doen.

Mijn eigen situatie voor mijn spaarbuffer

Zelf heb ik ook een extra spaarbuffer bovenop mijn door het Nibud geadviseerde bedrag. Dat komt doordat ik op korte termijn ga verbouwen. Dit geld heb ik dus relatief snel nodig en wil ik niet voor langere tijd vastzetten.

Ik heb dit geld niet bij één van de grootbanken staan, maar bij Trade Republic, omdat ik daar op dit moment een hogere rente krijg dan bijvoorbeeld bij ABN AMRO.

Dat is een persoonlijke keuze, passend bij mijn situatie op dit moment.

Tot slot: groot genoeg is persoonlijk

Wanneer je spaarbuffer groot genoeg is, hangt af van:

• je uitgaven
• je levensfase
• je risico’s
• en je gevoel

Richtlijnen kunnen helpen, maar ze nemen het nadenken niet van je over. Uiteindelijk gaat het erom dat je begrijpt waarom je spaart, hoeveel rust het je geeft en wat de alternatieven zijn.

Er is geen perfecte spaarbuffer. Alleen een buffer die past bij jouw leven, nu.