Je kent het misschien van jezelf, of je ziet het bij andere mensen gebeuren. Iemand zegt dat reizen heel belangrijk voor hem of haar is, maar als je naar de uitgaven kijkt, gaat er iedere maand maar weinig geld uitgeven. Of iemand zegt graag minder te willen werken om meer tijd met de kinderen door te brengen, terwijl er ondertussen een grote en dure auto voor de deur staat.

Dat klinkt tegenstrijdig, maar het gebeurt waarschijnlijk vaker dan we denken. We geven namelijk niet altijd geld uitgeven aan de dingen die we het belangrijkst vinden. Soms komt dat door gemak of gewoonte, maar soms ook omdat we ongemerkt meegaan in wat we denken dat bij ons leven, inkomen of sociale omgeving hoort.

En juist dat laatste vind ik interessant. Want hoeveel van de dingen waar we geld uitgeven hebben we eigenlijk bewust gekozen?

Waar je geld naartoe gaat, vertelt een verhaal

Je kunt iemand vragen wat hij of zij belangrijk vindt in het leven. Waarschijnlijk komen daar dingen uit als familie, gezondheid, reizen, vrijheid, vrienden of tijd.

Maar als je vervolgens naar de bankrekening kijkt, kan er een heel ander beeld ontstaan.

Dat hoeft helemaal niet verkeerd te zijn. Misschien vindt iemand wonen inderdaad heel belangrijk en kiest diegene bewust voor een groot huis. Misschien is een dure auto een hobby en wordt daar met veel plezier geld aan uitgegeven.

Het interessante zit vooral in de situaties waarin wat iemand zegt belangrijk te vinden niet helemaal overeenkomt met waar het geld daadwerkelijk naartoe gaat.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat je graag meer wilt reizen, terwijl een groot deel van je inkomen opgaat aan wonen. Of je kunt zeggen dat je meer vrije tijd wilt, terwijl je ondertussen veel geld uitgeeft aan een auto waarvoor je een bepaald inkomen nodig hebt.

Dan is het misschien de moeite waard om niet alleen te kijken naar de vraag wat kost dit?, maar vooral naar de vraag: heb ik hier bewust voor gekozen?

Ik heb dit zelf ook gehad met kleding

Toen ik in de twintig was, gaf ik behoorlijk veel geld uit aan kleding. Fast fashion, schoenen, tassen en accessoires; ik kocht regelmatig iets nieuws en deed graag mee met wat op dat moment in de mode was. Wil je hier mee over weten, lees dan ook dit bericht.

Als ik er nu op terugkijk, was kleding eigenlijk helemaal niet zo belangrijk voor mij. Ik vond het leuk om nieuwe dingen te kopen en het was waarschijnlijk ook een combinatie van gewoonte, verleiding en het gevoel dat je steeds iets nieuws nodig hebt.

Maar als iemand mij toen had gevraagd waar ik mijn geld het liefst aan wilde besteden, had ik waarschijnlijk gezegd dat ik graag meer wilde reizen.

Daar zit voor mij achteraf een belangrijke les in.

Ik gaf namelijk wel geld uit aan kleding, maar niet aan iets waarvan ik achteraf dacht: hier wil ik echt een groot deel van mijn inkomen aan besteden. Tegelijkertijd had ik graag meer geld overgehouden voor reizen.

Het is niet zo dat ik nu vind dat ik in die jaren helemaal geen kleding had mogen kopen. Het punt is vooral dat ik destijds onvoldoende nadacht over de vraag waar ik mijn geld eigenlijk het liefst aan wilde besteden.

Gelukkig heb ik daar wel van geleerd.

Je eigen ‘rich life’

Een boek dat mij bij dit onderwerp aan het denken heeft gezet, is I Will Teach You to Be Rich van Ramit Sethi. Een belangrijk idee uit het boek is het nadenken over je eigen ‘rich life’: hoe ziet het leven eruit dat jij graag wilt leiden?

Dat gaat niet alleen over hoeveel geld je hebt. Het gaat juist over wat je met dat geld wilt doen.

Voor de één betekent een rijk leven een groot en comfortabel huis. Voor een ander zijn dat verre reizen, minder werken, veel tijd met familie, uit eten gaan of juist geld hebben voor een hobby.

Het mooie aan dat idee vind ik dat er geen standaard antwoord hoeft te zijn. Je hoeft niet te streven naar wat iemand anders een rijk leven vindt. Het gaat erom dat je nadenkt over wat voor jou belangrijk is.

En als je dat eenmaal weet, zou je dat in theorie ook terug moeten kunnen zien in je uitgaven.

Als reizen voor jou heel belangrijk is, zou je daar bijvoorbeeld bewust geld voor kunnen reserveren. Als vrije tijd belangrijker voor je is dan een groot huis, kan het logisch zijn om niet maximaal te lenen voor je woning.

Je geld hoeft namelijk niet alleen te laten zien wat je kunt betalen. Het kan ook laten zien wat je belangrijk vindt.

Het grotere huis dat je niet hebt gekocht

Dat is iets waar ik zelf inmiddels ook bewust mee omga.

Toen ik op mijn 29e mijn eerste huis kocht, had ik waarschijnlijk een duurder en groter huis kunnen kopen. Op papier was daar misschien ruimte voor geweest.

Toch heb ik daar bewust niet voor gekozen.

Niet omdat ik een groot huis slecht vind of omdat ik vind dat je zo goedkoop mogelijk moet wonen. Ik wilde simpelweg genoeg geld overhouden voor iets wat voor mij belangrijker is: reizen.

Ik wil graag vijf of zes keer per jaar op vakantie kunnen gaan. Dat is een behoorlijk deel van mijn budget, maar het is ook iets waar ik daadwerkelijk veel waarde aan hecht.

Als ik een veel duurder huis had gekocht, was dat waarschijnlijk één van de eerste dingen geweest waarop ik had moeten bezuinigen.

Dan had ik misschien wel een groter huis gehad, maar minder ruimte om het geld uit te geven aan iets waar ik zelf veel meer plezier uit haal.

Voor mij is dat een bewuste keuze geworden. En daar ben ik achteraf best blij mee, omdat ik de les die ik in mijn twintigste jaren met kleding heb geleerd nu kan toepassen op veel grotere financiële beslissingen.

Het gaat dus niet om zo min mogelijk geld uitgeven. Het gaat erom dat je voorkomt dat je geld automatisch terechtkomt bij dingen die je eigenlijk minder belangrijk vindt.

Waarom geven we dan toch geld uit aan die dingen?

Als we weten wat we belangrijk vinden, waarom doen we dit dan toch?

Een deel komt simpelweg door gemak. We betalen voor dingen omdat ze ons tijd of moeite besparen. Dat kan een prima keuze zijn, maar als je nauwelijks nadenkt over al die kleine gemakskeuzes, kunnen ze samen behoorlijk veel geld kosten.

Daarnaast speelt gewoonte een grote rol. Als je eenmaal gewend bent om ieder seizoen nieuwe kleding te kopen, regelmatig uit eten te gaan of ieder paar jaar een nieuwe auto te rijden, voelt het op een gegeven moment niet meer als een bewuste financiële keuze. Het is gewoon wat je doet.

Maar misschien nog interessanter is de invloed van andere mensen.

We nemen soms financiële beslissingen omdat ze erbij horen

Je verdient meer en koopt daarom een groter huis. Niet omdat je ineens veel meer waarde hecht aan wonen, maar omdat een hoger inkomen blijkbaar betekent dat je ook wat groter zou moeten gaan wonen.

Of je koopt een duurdere auto omdat je vrienden, collega’s of mensen in je omgeving ook in zulke auto’s rijden. Je hebt het geld ervoor, dus waarom zou je het niet doen?

Ook bij vakanties, kleding en andere uitgaven werkt dit zo. Wat normaal wordt gevonden in je omgeving, kan ongemerkt ook voor jou de standaard worden.

Het lastige is dat je daardoor het gevoel kunt krijgen dat je een persoonlijke keuze maakt, terwijl je eigenlijk vooral meegaat met wat om je heen gebeurt.

Dat betekent niet dat zo’n keuze automatisch verkeerd is. Misschien wil je die auto echt. Misschien is het grote huis precies wat je zoekt. Maar het kan geen kwaad om af en toe stil te staan bij de vraag of je het ook zou kiezen als niemand anders er iets van zou vinden.

Een vraag die daarbij kan helpen is:

Zou ik dit nog steeds kopen als niemand het ooit zou zien?

Zou je dezelfde auto rijden als niemand wist welk merk je reed? Zou je dezelfde kleding kopen als je nooit complimenten zou krijgen over wat je aan hebt? Zou je nog steeds zo groot willen wonen als niemand wist waar je woonde?

Het antwoord hoeft helemaal niet nee te zijn. Maar als het antwoord verandert, vertelt dat je misschien iets over de reden achter je uitgave.

Het probleem zit niet in geld uitgeven

Dit betekent natuurlijk niet dat je alleen maar geld zou moeten uitgeven aan dingen die nuttig of verstandig zijn.

Soms koop je iets gewoon omdat je het leuk vindt. Dat is ook een goede reden.

Ik kan bijvoorbeeld prima begrijpen dat iemand veel waarde hecht aan een mooie auto, terwijl een ander daar helemaal niets mee heeft. Hetzelfde geldt voor een groot huis, merkkleding, dure restaurants of verre vakanties.

Er is geen universele lijst met dingen waar je wel of geen geld aan zou moeten uitgeven.

Het probleem ontstaat vooral wanneer je geld uitgeeft aan dingen die voor jou eigenlijk weinig waarde hebben, terwijl je daardoor minder overhoudt voor dingen die je wél belangrijk vindt.

Dan betaal je misschien niet alleen voor die aankoop, maar ook voor de gemiste mogelijkheid om je geld ergens anders aan te besteden.

Je budget als spiegel

Daarom kan het best interessant zijn om eens een tijdje heel bewust bij te houden wat er iedere maand binnenkomt en weer uitgaat.

Niet alleen om te kijken of je binnen je budget blijft, maar vooral om jezelf te laten zien waar je geld daadwerkelijk terechtkomt.

Op papier kan dat soms best confronterend zijn.

Misschien ontdek je dat je iedere maand veel meer aan kleding uitgeeft dan je dacht. Of dat gemak je ongemerkt honderden euro’s per maand kost. Misschien gaat een groot deel van je inkomen naar wonen, terwijl je eigenlijk liever meer geld zou willen besteden aan reizen.

Dat betekent niet dat je die uitgaven direct moet schrappen.

Het is vooral informatie.

Je kunt vervolgens opnieuw kijken naar wat je belangrijk vindt en bepalen of je huidige uitgaven daar nog bij passen.

Misschien hoef je niet minder uit te geven, maar anders

Dat is uiteindelijk de les die ik zelf uit mijn uitgaven aan kleding heb gehaald.

Ik hoef niet zozeer minder geld uit te geven. Ik wil vooral dat het geld dat ik uitgeef terechtkomt op plekken waar ik daadwerkelijk waarde aan hecht.

Toen ik jonger was, ging er relatief veel geld naar kleding, schoenen, tassen en accessoires. Nu kies ik er bewust voor om bij grotere financiële beslissingen rekening te houden met wat ik belangrijk vind. Toen ik mijn eerste huis kocht, betekende dat bijvoorbeeld dat ik niet automatisch het maximale wilde lenen voor een groter huis.

Daardoor houd ik ruimte over voor reizen, iets waar ik veel meer waarde aan hecht.

En misschien is dat wel een van de nuttigste dingen die je met geld kunt doen: niet steeds proberen om er zoveel mogelijk van te maken, maar ervoor zorgen dat het terechtkomt bij de dingen die voor jou daadwerkelijk belangrijk zijn.

Want uiteindelijk is een goed financieel leven niet alleen een kwestie van hoeveel geld je hebt. Het gaat ook over de vraag wat je ermee doet en of dat past bij het leven dat je wilt leiden.